ERDOĞAN’DAN BM İÇİN VETO ÇAĞRISI: “İMTİYAZ KALDIRILMALIDIR”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin mevcut yapısının günümüzün küresel dengelerini yansıtmadığını belirterek kapsamlı reform çağrısı yaptı. Bloomberg için kaleme aldığı makalede Erdoğan, beş daimi üyenin sahip olduğu veto yetkisinin kaldırılmasını, seçilmiş üyelerin karar mekanizmasındaki ağırlığının artırılmasını ve BM Genel Kurulu’nun daha güçlü hale getirilmesini savundu.

Dünyanın son yıllarda salgınlardan enerji krizlerine, tedarik zinciri sorunlarından bölgesel savaşlara kadar birçok krizle karşı karşıya kaldığına dikkat çeken Erdoğan, küresel sorunların çözümünün birkaç ülkenin kararlarına bağlı kalmasının mevcut dünya düzeniyle uyuşmadığını ifade etti.

“BM HÂLÂ İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI YAPIYI YANSITIYOR”

Erdoğan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin yapısının büyük ölçüde İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşturulan sistemi yansıttığını belirtti. Küresel karar alma mekanizmalarının değişen ekonomik ve siyasi dengelere uyum sağlamasının ertelenemeyeceğini savunan Cumhurbaşkanı, daha geniş temsilin yanı sıra karar alma gücünün de daha dengeli dağıtılması gerektiğini ifade etti.

Erdoğan’a göre reform yalnızca Güvenlik Konseyi’ne yeni üyelerin eklenmesiyle sınırlı kalmamalı. Cumhurbaşkanı, yeni ülkelere de aynı ayrıcalıkların verilmesinin karar gücünün az sayıdaki devletin elinde toplanması sorununu ortadan kaldırmayacağını savundu.

“DÜNYA 5’TEN BÜYÜKTÜR” MESAJINI YİNELEDİ

Uzun süredir dile getirdiği “Dünya 5’ten büyüktür” yaklaşımına makalesinde de yer veren Erdoğan, farklı bölgelerin tecrübesinin ve kapasitesinin uluslararası karar mekanizmalarına daha fazla dahil edilmesi gerektiğini belirtti.

Erdoğan, BM reformunun artık somut bir yol haritasına dönüştürülmesi gerektiğini ifade ederek bu sürecin temel hedeflerinden birinin veto ayrıcalığının kaldırılması olması gerektiğini savundu.

GENEL KURUL’UN YETKİLERİNİN ARTIRILMASINI ÖNERDİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın önerileri arasında BM Güvenlik Konseyi ile Genel Kurul arasındaki yetki dengesinin değiştirilmesi de yer aldı. Erdoğan, Genel Kurul’un daha güçlü hale getirilmesini ve Güvenlik Konseyi üyelerinin belirli sürelerle, dönüşümlü olarak Genel Kurul tarafından seçildiği bir sistem oluşturulmasını önerdi.

Bu modelde daimi üyeliklerin bulunmamasını savunan Erdoğan, yeniden görev almak isteyen ülkelerin diğer BM üyelerinin desteğini tekrar kazanması gerektiğini belirtti. Böyle bir yapının Güvenlik Konseyi’nin hem temsil gücünü hem de Genel Kurul karşısındaki hesap verebilirliğini artıracağını ifade etti.

DEĞİŞEN KÜRESEL GÜÇ DENGELERİNE DİKKAT ÇEKTİ

Erdoğan, son 25 yılda yaşanan gelişmelerin hiçbir uluslararası güç dengesinin kalıcı olmadığını gösterdiğini belirtti. Ekonomi, güvenlik, teknoloji ve diplomasi alanlarında yeni güç merkezlerinin ortaya çıktığını ifade eden Cumhurbaşkanı, uluslararası kurumların ise aynı hızda dönüşemediği görüşünü dile getirdi.

Asya’nın dünya ekonomisindeki ağırlığının arttığına, Afrika ülkelerinin uluslararası kuruluşlarda daha güçlü temsil talep ettiğine ve gelişmekte olan ülkelerin kendi önceliklerini daha fazla gündeme taşıdığına işaret eden Erdoğan, bölgesel sorunların çözümünde ilgili ülkelerin daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini savundu.

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN FİNANSMAN VURGUSU

Makalesinde ekonomik eşitsizliklere de yer veren Erdoğan, küreselleşmenin refahı bütün ülkelere eşit biçimde yayacağı yönündeki beklentinin tam anlamıyla gerçekleşmediğini ifade etti.

Teknolojik ve ekonomik bağımlılıkların yeni rekabet alanlarına dönüştüğünü belirten Erdoğan, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkının korunması ve ihtiyaç duydukları finansmana erişimin güvence altına alınması gerektiğini savundu.

TÜRKİYE REFORM ÇABALARINI DESTEKLEYECEK

Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM’de kapsamlı bir değişikliğin geniş uluslararası destek gerektirdiğini belirterek Türkiye’nin çok taraflı diplomasi tecrübesini bu süreçte kullanmaya devam edeceğini ifade etti.

Türkiye’nin veto yetkisinin kaldırılması, seçilmiş Güvenlik Konseyi üyelerinin karar alma süreçlerinde daha fazla söz sahibi olması ve Genel Kurul’un rolünün güçlendirilmesi yönündeki girişimleri desteklediğini belirten Erdoğan, farklı bölgelerden ülkelerin ortak zeminde buluşmasının uluslararası sistemin temsil kapasitesini ve meşruiyetini güçlendireceğini savundu.