ABD VE İRAN ARASINDA TARİHİ ADIM: MUTABAKAT ZAPTI RESMEN YÜRÜRLÜĞE GİRDİ

İki ülke arasındaki gerilimi sona erdirmeyi amaçlayan 14 maddelik anlaşmanın, ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından dijital ortamda imzalandığı açıklandı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, mutabakat zaptının resmen imzalandığını duyururken, anlaşmanın elektronik formatta hazırlandığını ve her iki lider tarafından onaylandığını bildirdi. ABD'li yetkililer de İsrail basınına yaptıkları açıklamalarla imzaların atıldığını doğruladı.

İSVİÇRE'DEKİ TÖREN İPTAL EDİLDİ

İmzaların atılmasının ardından gözler İsviçre'de düzenlenmesi planlanan törene çevrilmişti. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı, söz konusu toplantının anlaşmanın imzalanması amacı taşımadığını açıkladı. Bekayi, toplantının yapılıp yapılmayacağına ilişkin planlamaların sürdüğünü belirtti.

İranlı sözcü ayrıca ülkesinin füze programı ve nükleer faaliyetleri konusunda dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Bekayi, İran'ın füze kapasitesinin müzakere konusu olmadığını ifade ederken, nükleer materyallerin ülke dışına gönderilmeyeceğini söyledi.

60 GÜNLÜK MÜZAKERE SÜRECİ BAŞLIYOR

Mutabakat zaptı, nihai anlaşmaya giden yolun ilk adımı olarak görülüyor. Taraflar, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren nükleer program ve yaptırımlar başta olmak üzere birçok başlıkta 60 günlük müzakere süreci yürütmeyi kabul etti.

İran tarafı, sürecin karmaşıklığı nedeniyle bu sürenin gerekli görülmesi halinde uzatılabileceğini açıkladı. Bekayi, savaşın sona erdirilmesi hedefinin gerçekleştirildiğini ancak bundan sonraki uygulama aşamasının daha kritik olduğunu vurguladı.

HÜRMÜZ BOĞAZI YENİDEN TİCARETE AÇILACAK

CNN tarafından yayınlanan mutabakat metnine göre anlaşmanın en dikkat çeken maddelerinden biri Hürmüz Boğazı'nın yeniden ticari geçişlere açılması oldu. İran, ticari gemilerin güvenli geçişi için gerekli düzenlemeleri yapmayı kabul ederken, ABD de İran'a yönelik deniz ablukasını aşamalı olarak kaldırmayı taahhüt etti.

Mutabakat kapsamında ticari deniz trafiğinin yeniden eski seviyelerine dönmesi hedefleniyor. Ayrıca bölgede bulunan ABD askeri unsurlarının belirli bir takvim çerçevesinde İran çevresinden çekilmesi öngörülüyor.

İRAN'A 300 MİLYAR DOLARLIK EKONOMİK DESTEK PLANI

Anlaşmanın ekonomik bölümünde İran'ın yeniden kalkınmasına yönelik geniş kapsamlı maddeler yer aldı. Buna göre ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran'ın yeniden imarı ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık finansman planı oluşturmayı kabul etti.

Taraflar ayrıca İran'ın petrol ihracatı, bankacılık işlemleri, sigorta ve taşımacılık faaliyetleri üzerindeki birçok kısıtlamanın kaldırılması için çalışacak. İran'ın dondurulmuş fonlarının serbest bırakılması da anlaşmada yer alan maddeler arasında bulunuyor.

NÜKLEER PROGRAM İÇİN YENİ YOL HARİTASI

Mutabakatın en önemli başlıklarından biri de İran'ın nükleer faaliyetleri oldu. Metinde İran'ın nükleer silah geliştirmeyeceğini yeniden teyit ettiği belirtilirken, zenginleştirilmiş nükleer materyallerin geleceğine ilişkin teknik müzakerelerin Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın gözetiminde yürütülmesi öngörülüyor.

Taraflar, nihai anlaşma sürecinde nükleer faaliyetler ve yaptırımlar konusunda karşılıklı uzlaşı sağlamayı hedefliyor.

TRUMP'IN İMZA GÖRÜNTÜLERİ PAYLAŞILDI

Anlaşmanın resmileşmesinin ardından Beyaz Saray, Donald Trump'ın mutabakat metnini imzaladığı anlara ait görüntüleri yayımladı. G7 Liderler Zirvesi kapsamında Fransa'da bulunan Trump'ın, Versay Sarayı'nda Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile gerçekleştirdiği görüşme sırasında belgeyi imzaladığı görüldü.

Macron da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda anlaşmayı memnuniyetle karşıladığını belirterek, bunun kalıcı barışa katkı sağlayacak önemli bir adım olduğunu ifade etti.