CENEVRE’DE KRİTİK NÜKLEER TEMAS: ABD VE İRAN İKİNCİ TUR MASADA

İran ile ABD arasındaki dolaylı nükleer müzakerelerin ikinci turu İsviçre’nin Cenevre kentinde başladı. Umman’ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler, tarafların aynı binada farklı salonlarda bulunup mesajları aracı heyet üzerinden iletmesi yöntemiyle gerçekleştiriliyor. İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ederken ABD tarafını Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Jared Kushner temsil ediyor. Sürecin koordinasyonunu Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi yürütüyor.

TARAFLARIN MASAYA KOYDUĞU ŞARTLAR

İran yönetimi nükleer programını tamamen durdurmayı reddediyor. Tahran, atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar kabul edilirse faaliyetlerin sürmesine izin verilmesini ve buna karşılık ABD’nin tüm ekonomik yaptırımları kaldırmasını talep ediyor. İran ayrıca yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılması önerisini kabul etmiyor ve füze programı ya da bölgesel silahlı gruplarla ilişkiler gibi başlıkların müzakere kapsamına alınmasına karşı çıkıyor.

ABD tarafı ise uranyum zenginleştirmenin tamamen durdurulmasını, mevcut stokların yurt dışına taşınmasını ve nükleer faaliyetlerin kapsamlı biçimde sınırlandırılmasını istiyor. Washington yönetimi ayrıca füze kapasitesi ve bölgesel milis desteklerinin de ilerleyen aşamalarda ele alınmasını planlıyor. Donald Trump, sürece dolaylı biçimde katılacağını belirtip İran’ın anlaşma yapmak istediğini düşündüğünü söyledi ve Tahran’a daha esnek davranma çağrısı yaptı.

MÜZAKERELERİN ARKA PLANI

Diplomatik süreç, Haziran 2025’te İran ile İsrail ve ABD arasında yaşanan ve 12 gün süren çatışmalar sonrası kesintiye uğramıştı. İlk tur görüşmeler 6 Şubat’ta Umman’ın başkenti Maskat’ta yapılmış, taraflar anlaşma sağlayamamış ancak teknik müzakerelerin sürmesi konusunda mutabık kalmıştı. O toplantıda özellikle zenginleştirme oranı ve uranyum stoklarının miktarı ana gündem maddeleri arasında yer almıştı.

Görüşmeler sürerken bölgedeki askeri hareketlilik dikkat çekiyor. ABD’nin Orta Doğu’ya savaş gemileri ve savaş uçakları sevk ettiği, İran Devrim Muhafızları’nın ise Hürmüz Boğazı’nda tatbikatlarını sürdürdüğü bildirildi. İsrail yönetimi de Washington’dan İran’ın nükleer programının tamamen sonlandırılması için baskı yapılmasını talep ediyor.

Cenevre’deki ikinci tur görüşmelerin sonucu yalnızca iki ülke ilişkilerini değil, Orta Doğu’daki güvenlik dengelerini ve küresel enerji piyasalarını da doğrudan etkileyecek.