İsviçre-Fransa sınırındaki Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'nde (CERN) bulunan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda (LHC) yapılan deneylerde, doğanın bugüne kadar incelenen en küçük ölçeğinden sinyaller alındı. Cambridge Üniversitesi liderliğinde yürütülen araştırmada atomdan 100 milyar kat daha küçük bir boyuta ulaşıldı.

Fizikçilerin "zepteevren" adını verdiği bu ölçeğin, evrenin işleyişine dair yeni ve daha kapsamlı bir teorinin geliştirilmesine yardımcı olabileceği belirtildi.

KARANLIK MADDENİN İZİ GÜZELLİK KUARKINDA ARANDI

Evrenin büyük bölümünü oluşturan ancak doğrudan gözlemlenemeyen karanlık maddenin varlığı, çevresine uyguladığı kütle çekim kuvveti sayesinde biliniyor. Araştırmada, yüksek enerjide çarpıştırılan parçacıkların ardından ortaya çıkan ve "güzellik kuarkı" adı verilen subatomik parçacıklar incelendi. Saniyenin trilyonda birinden daha kısa süre var olan bu parçacığın, metrenin milyarda birinin trilyonda biri ölçeğindeki etkileşimleri tespit edildi.

Veri analizini yöneten Cambridge Üniversitesi'nden Dr. Harry Cliff, bu ölçekteki parçacıkların karanlık maddeye karşı daha hassas olabileceğini ifade etti. Cliff, "Zepteevrenin kapısını çalıyoruz. Bu mikro dünyadaki hareketlilik, yeni parçacıkların davranışlarını gözlemlememize imkan tanıyor. Artık içeri girip orada hangi yeni parçacıkların beklediğini keşfetmek istiyoruz" dedi.

BÜTÇE KESİNTİSİ İNGİLTERE'NİN KATILIMINI RİSKE ATIYOR

Projeye dahil olan 28 ülke, detektörün kapasitesini 10 kat artıracak 150 milyon sterlinlik bir güncelleme üzerinde anlaştı. Ancak İngiltere Araştırma ve Yenilik Kurumu (UKRI), geçen yıl finansman payını çekeceğini duyurdu. Kurum yaz aylarında Jodrell Bank Lovell teleskobu dahil diğer parçacık fiziği ve astronomi projelerinde de kesintiye gitti.

Uluslararası LHCb işbirliğini yöneten Profesör Tim Gershon, kesintiler nedeniyle İngiltere'nin araştırmaya tam katılımının tehlikeye girdiğini ve ülkenin büyük keşiflerin dışında kalma riskiyle karşı karşıya olduğunu söyledi. Fizikçi Profesör Brian Cox ise kararı kınayarak, İngiltere'nin bilimsel liderliğinden vazgeçmesinin uluslararası itibarına zarar vereceğini dile getirdi.