ÇİN’DEN SÜPERSONİK YOLCU UÇAĞI HAMLESİ: TMS-10 MACH 2’YE ÇIKACAK

Mach 2 hıza ulaşması hedeflenen deneysel uçak, süpersonik seyir sırasında oluşan sonik patlamayı azaltacak özel aerodinamik tasarımıyla dikkat çekiyor.

Süpersonik yolcu uçaklarının önündeki en büyük engellerden biri olan sonik patlama sorununa yönelik çalışmalar hız kazanıyor. Concorde’un ticari uçuşlardan çekilmesinden yıllar sonra hem ABD hem de Çin, daha sessiz süpersonik uçuş teknolojileri üzerinde çalışmalar yürütüyor.

Çin’de Tianmushan Laboratuvarı tarafından geliştirilen TMS-10 projesinde kritik bir aşamaya gelindi. 2026 yılı sona ermeden ilk süpersonik uçuş testinin gerçekleştirilmesi planlanan uçak, test öncesindeki son aşamalardan montaj sürecine geçti.

GELECEĞİN YOLCU UÇAKLARI İÇİN TEST EDİLECEK

TMS-10 doğrudan yolcu taşımacılığında kullanılacak ticari bir uçak olarak geliştirilmiyor. Demonstratör olarak adlandırılan deneysel uçak, gelecekte üretilebilecek süpersonik yolcu uçaklarında kullanılacak teknolojilerin gerçek uçuş koşullarında denenmesini sağlayacak.

Beihang Üniversitesi’nin desteğiyle kurulan Tianmushan Laboratuvarı, projenin aerodinamik tasarımına ilişkin rüzgar tüneli testlerini, uçuş kontrol sisteminin tasarımını ve gövde üretimini tamamladı. Yeni aşamada uçağın süpersonik seyir kabiliyeti ile düşük sonik patlama teknolojisi gerçek uçuş sırasında sınanacak.

TMS-10 MACH 2 HIZA ULAŞACAK

TMS-10’un tasarımı 10 ila 15 yolcu kapasiteli bir iş jeti konseptini temel alıyor. Uçağın süpersonik uçuş sırasında Mach 2 seviyesine, yani atmosfer ve irtifa koşullarına bağlı olarak yaklaşık 2 bin 400-2 bin 500 kilometre/saat hıza ulaşması hedefleniyor.

Uçak ayrıca ses hızının altında gerçekleştirilen uçuşlarda yaklaşık Mach 0,95 seviyesinde seyir yapabilecek şekilde optimize ediliyor.

Teknolojinin gelecekte daha büyük ticari yolcu uçaklarına uygulanması halinde uçuş sürelerinin ciddi ölçüde azaltılabileceği belirtiliyor. Yaklaşık 2 saat süren Pekin-Şanghay uçuşunun teorik olarak 30 dakika seviyesine kadar indirilebileceği ifade ediliyor.

SONİK PATLAMAYI AZALTACAK ÖZEL TASARIM

Süpersonik uçaklar ses hızını geçtiğinde burun, kanatlar ve diğer aerodinamik yüzeylerin çevresinde ani hava basıncı değişimleri meydana geliyor. Oluşan şok dalgalarının atmosferde birleşmesiyle yerde güçlü bir ses olarak duyulan sonik patlama ortaya çıkıyor.

Tianmushan Laboratuvarı, TMS-10’un aerodinamik yapısını bu şok dalgalarının tek ve daha güçlü bir dalgaya dönüşmesini engelleyecek şekilde geliştirdi.

Uçakta ön bölümde canard, orta bölümde ana kanat ve arkada T-kuyruk olmak üzere üç yüzeyli bir aerodinamik düzen bulunuyor. Tasarım sayesinde uçağın farklı bölgelerinde oluşan şok dalgalarının birleşmesi engellenirken arka aerodinamik yüzeyler aracılığıyla dalgaların yeniden dağıtılarak zayıflatılması amaçlanıyor.

KÜÇÜK MODELİ 2025’TE HAVALANMIŞTI

TMS-10’un gerçek boyutlardaki versiyonu ilk uçuş testine hazırlanırken projenin daha küçük ölçekli modeli daha önce gökyüzüyle buluştu. Haziran 2025’te TMS-10 tasarımının 1:18 ölçekli demonstratörü uçuruldu.

Karbon fiberden üretilen küçük test uçağı yaklaşık 2,9 metre uzunluğa, 1,5 metre kanat açıklığına ve 12,5 kilogram kalkış ağırlığına sahipti. İki elektrikli kanallı fan kullanan araç yaklaşık 241 metre irtifaya çıktı ve saniyede 46 metre azami hıza ulaştı.

Mach 0,2 seviyesinin altında kalan bu testte amaç süpersonik hıza ulaşmak değil, tasarımın düşük hızdaki kalkış ve iniş performansını, uçuş stabilitesini ve kontrol sistemlerini değerlendirmekti.

2026 SONUNDA SES DUVARINI AŞACAK

TMS-10 için sıradaki aşama çok daha kapsamlı olacak. 2026’nın sonlarına doğru gerçekleştirilmesi planlanan test uçuşunda deneysel uçağın ses duvarını aşması ve süpersonik seyir gerçekleştirmesi hedefleniyor.

Test sırasında oluşan sonik patlamanın şiddeti ölçülecek. Ayrıca transonik uçuş sırasında kontrol sisteminin davranışı ile aerodinamik yapı ve itki sisteminin birlikte çalışma performansı değerlendirilecek.

TMS-10’dan elde edilecek sonuçların başarılı olması halinde teknolojilerin gelecekte daha büyük ve ticari amaçlı süpersonik yolcu uçaklarının geliştirilmesinde kullanılması hedefleniyor.