KÖRFEZ GERİLİMİ JET YAKITINI VURDU: HAVAYOLU DEVLERİ MALİYET KRİZİYLE KARŞI KARŞIYA

Orta Doğu’da ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla tırmanan gerilim, küresel enerji piyasalarını derinden etkiledi. Özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin sekteye uğraması, jet yakıtı fiyatlarında sert yükselişe yol açtı. Bu gelişme, başta ABD’li havayolu şirketleri olmak üzere sektörün tamamında ciddi bir maliyet baskısı oluşturdu.

JET YAKITINDA TARİHİ SIÇRAMA

Küresel havacılık sektörünün en kritik gider kalemlerinden biri olan jet yakıtı fiyatları kısa sürede iki katından fazla arttı. Argus verilerine göre, jet yakıtının galon fiyatı 2,17 dolardan 4,57 dolara yükseldi. Bu artış, özellikle uzun menzilli uçuşlar gerçekleştiren şirketlerin operasyon maliyetlerini doğrudan yukarı çekti.

Uzmanlar, fiyatların bu seviyelerde kalması halinde şirketlerin mevcut yakıt stoklarının birkaç hafta içinde ciddi şekilde azalabileceğini belirtiyor. Bu durum, uçuş planlamalarında daralmaya ve yolcu tarafında fiyat artışlarına neden olacak.

SEFER AZALTMA VE ZAM KARARLARI GELDİ

Artan maliyetler karşısında havayolu şirketleri ilk somut adımları atmaya başladı. United Airlines CEO’su Scott Kirby, yakıt fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle kısa vadede uçuşların yaklaşık yüzde 5 oranında azaltılacağını açıkladı. Kirby, mevcut fiyat seviyelerinin devam etmesi halinde şirketin yıllık maliyetlerine 11 milyar dolarlık ek yük bineceğini dile getirdi.

Benzer bir tablo Delta Air Lines cephesinde de yaşandı. CEO Ed Bastian, yalnızca mart ayında artan yakıt giderlerinin şirkete 400 milyon dolara kadar ek maliyet oluşturduğunu ve bu yükün bilet fiyatlarına yansıtılmaya başlandığını ifade etti.

HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİN MERKEZİNDE

Hürmüz Boğazı, küresel enerji arzının en kritik noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Günlük yaklaşık 1,1 milyon varil jet yakıtı ihracatı yapılan bölge, dünya tüketiminin yüzde 15 ila 17’sini karşılıyor.

Ancak devam eden çatışmalar nedeniyle tanker geçişlerinin yavaşlaması, bu kritik arzın küresel pazarlara ulaşmasını zorlaştırıyor. Bu durum sadece enerji piyasalarını değil, doğrudan havacılık sektörünü de etkileyen zincirleme bir krize dönüşmüş durumda.

KÜRESEL ETKİ: UÇAK BİLETLERİ ARTACAK

Analistler, jet yakıtındaki yükselişin yalnızca ABD ile sınırlı kalmayacağını, Avrupa ve Asya başta olmak üzere küresel ölçekte bilet fiyatlarının artacağını belirtiyor. Artan maliyetler nedeniyle bazı hatlarda sefer sayılarının azaltılması, seyahat planlarını doğrudan etkileyecek.