Kuzey Kutbu üzerinde soğuk havayı hapseden devasa hava dolaşımı, yani kutup girdabı, ölçüm tarihinin en erken bozulmasını yaşıyor. Uzmanlar, bu gelişmenin Kuzey Yarımküre genelinde dondurucu soğukların erken gelmesine yol açabileceği uyarısında bulundu.

Kutup girdabı normalde sonbaharda güçlenip ocak civarında zirveye ulaşıyor ve atmosferin üst katmanlarında batıdan doğuya esen rüzgarlarla soğuk havayı kutup dairesinde tutuyor. Dolaşımın genellikle ocak-mart döneminde zayıflamasıyla dondurucu hava Avrupa, Kuzey Amerika ve Asya'ya iniyor. Bu yıl ise zayıflamanın kasım başında başladığı tespit edildi.

"GÖZLEMLENEN EN ERKEN BOZULMA"

Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (ECMWF) başuzmanları Tim Stockdale ve Frederic Vitart, "Bildiğimiz kadarıyla bu, bugüne kadar gözlemlenen en erken stratosferik girdap bozulmasıdır" değerlendirmesinde bulundu. Fransa'nın ulusal meteoroloji servisi de durumu "eşi benzeri görülmemiş bir olay" olarak nitelendirdi.

RÜZGARLAR TERSİNE DÖNÜYOR

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden (MIT) iklim bilimci Judah Cohen, troposferde oluşan ve Rossby dalgaları olarak bilinen büyük atmosferik dalgaların yukarı yönelerek kutup stratosferine ulaştığını, bunun "ani stratosferik ısınma" sürecini tetiklediğini açıkladı. Bu ısınma girdabın rüzgarlarını zayıflatıyor, hatta yönünü tersine çevirerek girdabı parçalayabiliyor.

Cohen, bu durumun ABD, Avrupa ve Doğu Asya'da soğuk hava dalgası ihtimalini ciddi şekilde artırdığını vurguladı. Model verilerine göre batı yönlü rüzgarların tamamen doğuya dönmesiyle girdabın 20 Kasım'a kadar bütünüyle dağılması bekleniyor.

KASIMDA SADECE ÜÇ KEZ YAŞANDI

1950'lerden bu yana tutulan kayıtlara göre kasım ayında ani stratosferik ısınma yalnızca 1958, 1968 ve 2025'te görüldü ve bunların tamamı 28 Kasım'da gerçekleşti.

İngiltere Meteoroloji Ofisi Sözcüsü Grahame Madge, bu erken hareketliliğin muhtemelen Pasifik'teki olağanüstü güçlü El Nino tarafından tetiklendiğini söyledi. Cohen ise İskandinavya ve Rusya'nın kuzeybatısındaki rekor kıran yüksek basınç sisteminin de etkili olabileceğine dikkat çekti.