SOSYAL MEDYADA YENİ DÖNEM: INFLUENCER'LAR VE YAPAY ZEKA İÇERİKLERİNE SIKI DENETİM

Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete'de yayımlanan "Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" ile sosyal medya kullanıcılarını korumaya yönelik yeni kurallar yürürlüğe girdi.

YAPAY ZEKA İÇERİKLERİNE ZORUNLU BİLGİLENDİRME

Düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri, yapay zeka ile oluşturulan içeriklere yönelik oldu. Özellikle "deepfake" olarak bilinen ve gerçeğinden ayırt edilmesi güç sahte görüntülerin tüketicilerin kararlarını etkilediği değerlendirilirken, bundan böyle insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlerin yapay zeka ile üretildiğinin açık şekilde belirtilmesi zorunlu hale getirildi.

Ayrıca gerçek kişilerin dijital kopyalarının, bir ürünü kullanmış veya deneyimlemiş gibi gösterilmesine de yasak getirildi.

GİZLİ REKLAMLARA YAPTIRIM GELİYOR

Yeni düzenleme, sosyal medya fenomenlerinin yürüttüğü reklam faaliyetlerini de kapsıyor. "Influencer" olarak nitelendirilen içerik üreticilerinin tavsiye veya kişisel deneyim gibi gösterdikleri tanıtımların artık açık şekilde reklam olduğunun belirtilmesi gerekecek.

Hediye ürün, ücretli iş birliği, davet veya indirim gibi her türlü menfaat ilişkisi "reklam" veya "tanıtım" ibaresiyle paylaşılmak zorunda olacak. Kurallara aykırı paylaşımlar ise gizli reklam kapsamında değerlendirilerek yaptırıma tabi tutulacak.

KARANLIK TASARIMLAR DA MERCEK ALTINDA

Düzenlemeyle birlikte tüketicileri istemedikleri işlemlere yönlendiren, üyelikten çıkmayı zorlaştıran veya "stokta son ürün kaldı" gibi ifadelerle sahte aciliyet oluşturan dijital uygulamalar da denetim kapsamına alındı.

Bu tür "karanlık tasarımlar" tespit edilmesi halinde ilgili içerikler için durdurma kararı verilebilecek, ayrıca idari para cezaları uygulanabilecek.

"DOĞA DOSTU" İFADESİNE BELGE ŞARTI

Yeni kurallar, çevre dostu olduğu iddia edilen ürünlerin tanıtımlarını da kapsıyor. Buna göre "doğa dostu", "çevreci" veya "sürdürülebilir" gibi ifadeler, üniversite onayı veya akredite kuruluşlardan alınmış belgeler olmadan reklamlarda kullanılamayacak.

Düzenleme ile tüketicilerin çevresel hassasiyetlerinin istismar edilmesinin ve haksız rekabetin önüne geçilmesi hedefleniyor.

Yönetmelikte çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik hükümler de yer aldı. Çocukların oyun ve internet alışkanlıkları üzerinden kişisel verilerinin analiz edilerek onlara özel reklam sunulmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Böylece çocukların dijital platformlarda ticari amaçlarla hedeflenmesinin engellenmesi planlanıyor.

PARA CEZALARI 31,8 MİLYON LİRAYA KADAR ÇIKIYOR

Yeni düzenlemeler kapsamında yapılacak denetimlerde aykırılık tespit edilmesi halinde Reklam Kurulu resen inceleme başlatabilecek.

2026 yılında aldatıcı reklamlar ve haksız ticari uygulamalar için uygulanan idari para cezaları 79 bin 161 lira ile 31 milyon 808 bin 530 lira arasında değişiyor. Ceza miktarı, ihlalin niteliğine ve reklamın yayımlandığı mecraya göre farklılık gösterecek.

TÜRKİYE'DE SOSYAL MEDYA KULLANIMI YÜKSEK SEVİYEDE

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye'de internet kullanıcılarının yüzde 89,5'i sosyal medya platformlarında aktif olarak zaman geçiriyor.